Jakie są przyczyny rozwoju tego nowotworu? Kto znajduje się w grupie ryzyka?
Rak jelita grubego stał się chorobą cywilizacyjną. Jego przyczyną mogą być złe nawyki żywieniowe (tzn. dieta wysokotłuszowa, bogata w produkty pochodzenia zwierzęcego, uboga w warzywa i owoce, spożywanie produktów o dużej zawartości cholesterolu, a niskiej błonnika i kwasów omega 3), brak aktywności fizycznej, stosowanie używek takich jak alkohol czy papierosy oraz przypadki zachorowań na nowotwory w rodzinie. Dzisiejszy tryb życia sprawia, że co raz większa grupa osób jest narażona na tę chorobę. Badania profilaktyczne powinna wykonywać zasadniczo każda osoba już po 35 roku życia. Do grupy osób o podwyższonym ryzyku, oprócz tych, u których odnotowano u krewnych I-ego stopnia choć jeden przypadek nowotworu, należą ludzie cierpiący od dłuższego czasu na nieswoiste zapalenie jelit (choroba Leśniowskeigo-Crohna, Colitis ulcerosa), mają bądź mieli wykrytego polipa jelit bądź zaobserwowali krew w kale. Przy raku jelita grubego warto podkreślić ponownie rolę wieku. Zaleca się, żeby wykonywać badania na ten rodzaj nowotworu od 35 roku życia, w przypadku osób powyżej 50 lat jest to konieczność. Lekarze szacują, że w Polsce powinno przebadać się około 4 mln ludzi w wieku 55-65 roku życia.
Jak szybko rozwija się rak jelita grubego? Które zmiany w jelitach oznaczają nowotwór?
To jak szybko rozwija się rak jelita grubego to kwestia indywidualna. Może to trwać kilka lat (nawet 10-20 lat), a może znacznie krócej. W większości przypadków, jak już podkreślałam, w pierwszym stadium choroba rozwija się najczęściej bezobjawowo, dając wrażenie, że jesteśmy zdrowi. Bez badań profilaktycznych są niewielkie szanse na jej wczesne wykrycie. Wszelkie zmiany w jelitach powinny nas zaniepokoić. Są jednak takie również, które charakteryzuje brak symptomów jak np. polipy. Polipy to łagodne formy nowotworu, które z czasem mogą się rozrosnąć i zmienić w raka. Dlatego powinny zostać jak najszybciej usunięte. Metodą ich wykrycia są również odpowiednie badania profilaktyczne.
Jakie badania profilaktyczne są dostępne w Polsce?
W Polsce najbardziej znanym i powszechnym badaniem w profilaktyce raka jelita grubego jest kolonoskopia, zwana złotym standardem wykrywania tego nowotworu. Z całą stanowczością chcę podkreślić, że jest to najlepsza metoda. Jest badaniem, które umożliwia najbardziej precyzyjną diagnozę raka jelita grubego i polipów. Z uwagi jednak na to, że metoda postrzegana jako inwazyjna, bolesna, a procedury przygotowawcze jako skomplikowane - często przeraża pacjentów. Z własnej inicjatywy na kolonoskopię zgłasza się relatywnie niewiele osób. Nawet jeśli są do niego uprawnieni, a badanie opłaca kasa chorych. Warto też zaznaczyć, że dla pacjentów, którzy zgłaszają się prywatnie jest to także kosztowne badanie.
Inną metodą stosowaną w profilaktyce raka jelita grubego jest badanie stwierdzające krew utajoną w kale. Czułość tego badania określa się jednak jako stosunkowo niską. Krew w kale może występować z różnych przyczyn, co sprawia, że staje się ono niespecyficzne. Daje dużą ilość fałszywie dodatnich wyników.
Nowością we wczesnym diagnozowaniu raka jelita grubego jest test Tumor M2-PK. Jest to wiarygodny test enzymatyczny, wykrywający obecność izoenzymu M2 kinazy pirogronianowej guza.
Dlaczego określa go Pani jako wiarygodny?
Izoenzym M2-PK bierze udział w procesie metabolizmu komórek rakowych. Test Tumor M2-PK wykrywa zmiany w jelitach, w tym stany przednowotworowe takie jak polipy (te powyżej 1 cm) i gruczolaki oraz raka jelita grubego, już we wczesnym stadium. Tumor M2-PK ma wysoką czułość, jest bezbolesny i bezinwazyjny.
Czy badanie jest skomplikowane?
Wrecz przeciwnie, badanie jest proste. Pierwszą część pacjent wykonuje sam w domu według instrukcji dołączonej do testu. Pobiera niewielką próbkę kału, za pomocą dozownika, do specjalnego pojemnika, a następnie wysyła kurierem do badania. Koszt przesyłki jest już wliczony w cenę testu. Specjalne przygotowania czy dieta przed wykonaniem testu są zbędne. Resztę pracy wykonują specjaliści w poznańskim laboratorium. Po około dwóch tygodniach pacjent otrzymuje wynik, z którym w przypadku dodatniego rezultatu powinien udać się do lekarza specjalisty. Badanie to można potraktować jako wstępną selekcję kandydatów do kolonoskopii w kierunku raka jelita grubego.
Akceptacja społeczna kolonoskopii jest niestety bardzo niska, nie tylko w naszym kraju. Problem raka jelita grubego stale się nasila, dlatego należy prowadzić edukację zdrowotną od najmłodszych lat i promować wszystkie dostępne metody profilaktyki raka jelita grubego.
Jak wygląda profilaktyka raka jelita grubego w Polsce?
W Polsce bardzo mało osób stosuje badania profilaktyczne. Polacy boją się wizyt u lekarza i relatywnie mało czasu poświęcają zdrowiu. Jeśli w ogóle to wolą diagnozować i leczyć się samodzielnie. Często uważają, że problem o którym się nie mówi, nie istnieje, a dopóki nie pójdą do lekarza to choroby nie ma.
Profilaktyka jest w pewnym sensie sposobem życia, długofalową inwestycją w siebie. W Polsce wciąż jest stosunkowo niska świadomość problemu raka jelita grubego, jego skutków. Mam jednak nadzieję, że dzięki wspólnej inicjatywnie lekarzy, władz, organizacji społecznych i samych pacjentów będzie się to zmieniać na lepsze.
Notka biograficzna:
Dr n. med. Mirosława Gałęcka jest absolwentką Wydziału Lekarskiego Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu. Doktorat uzyskała w Berlinie, gdzie pracowała m.in. w Klinice Uniwersyteckiej im. B. Franklina. Od 2006 roku prowadzi w Poznaniu Instytut Mikroekologii zajmujący się badaniem mikroflory przewodu pokarmowego. Prowadzi liczne szkolenia dla lekarzy i pacjentów. W Instytucie Mikroekologii wprowadza badania umożliwiające wczesna diagnostykę raka jelita grubego, polipów oraz nieswoistych zapaleń jelit. Zajmuje się również terapią mikrobiologiczną u pacjentów z dolegliwościami ze strony przewodu pokarmowego, alergiami, nietolerancjami pokarmowymi. Od lat dziewięćdziesiątych jest intensywnie zaangażowana szerzeniem profilaktyki i promocji zdrowia. Hobby: medycyna estetyczna.
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz